ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΚΕ
Προς:
Την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κα Ν. Κεραμέως
Θέμα: «ΤΕΚΑ: Συστηματικές καθυστερήσεις, έλλειψη επενδυτικής διαφάνειας και ουσιαστική απόκλιση από τις δεσμεύσεις του ν. 4826/2021 – Ποιος λογοδοτεί για τον «ατομικό κουμπαρά» των νέων ασφαλισμένων;»
Η κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα κοινωνικής συνοχής και διαγενεακής δικαιοσύνης. Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής έχει διαχρονικά υποστηρίξει ότι κάθε μεταρρύθμιση στο ασφαλιστικό σύστημα οφείλει να πληροί τρεις αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις: διαφάνεια, κοινωνική λογοδοσία και πραγματική προστασία των ασφαλισμένων.
Με τον ν. 4826/2021, η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προχώρησε στη σύσταση του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), παρουσιάζοντάς το ως μια δήθεν βαθιά μεταρρυθμιστική τομή στο σύστημα επικουρικής ασφάλισης. Η μεταρρύθμιση αυτή προβλήθηκε ως ένα νέο μοντέλο, στο οποίο οι εισφορές των νέων εργαζομένων θα συνδέονταν με ατομικούς λογαριασμούς, θα επενδύονταν με τρόπο που – κατά τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς – θα οδηγούσε σε υψηλότερες μελλοντικές επικουρικές παροχές, ενώ ο ασφαλισμένος θα είχε ουσιαστικό ρόλο και έλεγχο μέσω της δυνατότητας επιλογής επενδυτικού προϊόντος και της πλήρους ψηφιακής παρακολούθησης του ατομικού του κεφαλαίου μέσω της πλατφόρμας myTEKA.
Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά τη ψήφιση του νόμου, από δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις, επίσημα στοιχεία του ίδιου του Ταμείου και έγκριτα δημοσιεύματα του οικονομικού Τύπου, προκύπτει ότι ο βασικός πυρήνας αυτών των δεσμεύσεων δεν έχει υλοποιηθεί.
Συγκεκριμένα, παρά το γεγονός ότι η δυνατότητα επιλογής επενδυτικού προϊόντος από τον ασφαλισμένο αποτέλεσε κεντρικό επιχείρημα υπέρ του κεφαλαιοποιητικού μοντέλου και βασικό άξονα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας κατά την ψήφιση του ν. 4826/2021, η δυνατότητα αυτή δεν έχει μέχρι σήμερα ενεργοποιηθεί, με αποτέλεσμα όλοι οι ασφαλισμένοι του ΤΕΚΑ να παραμένουν στην πράξη ενταγμένοι σε ένα ενιαίο, προκαθορισμένο επενδυτικό σχήμα, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα ελέγχου, διαφοροποίησης ή προσαρμογής του επενδυτικού τους προφίλ. Σύμφωνα με επαναλαμβανόμενα και έγκριτα δημοσιεύματα του οικονομικού Τύπου, η ενεργοποίηση της επιλογής χαρτοφυλακίων μετατίθεται χρονικά για μετά το 2026, χωρίς να συνοδεύεται από συγκεκριμένο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, γεγονός που καθιστά την υποσχεθείσα «προσωποποιημένη» επικουρική ασφάλιση μια διαρκώς αναβαλλόμενη και έως σήμερα θεωρητική υπόσχεση.
Επιπλέον, από τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα οικονομικά στοιχεία του ΤΕΚΑ, σε συνδυασμό με δημόσιες ανακοινώσεις και δημοσιευμένες πληροφορίες, προκύπτει ότι οι τεχνικές προβλέψεις και οι συνολικές υποχρεώσεις του Ταμείου εξακολουθούν να καλύπτονται σε σημαντικό βαθμό μέσω λογαριασμών καταθέσεων εισφορών στην Τράπεζα της Ελλάδος, γεγονός που γεννά εύλογα και σοβαρά ερωτήματα τόσο ως προς το πραγματικό εύρος της επενδυτικής δραστηριότητας του Ταμείου, όσο και ως προς το χρονικό σημείο κατά το οποίο ενεργοποιήθηκε ουσιαστικά η κεφαλαιοποιητική του λειτουργία, αλλά και ως προς το αν οι εισφορές εκατοντάδων χιλιάδων νέων ασφαλισμένων παραμένουν επί μακρόν αδρανείς, χωρίς την επενδυτική αξιοποίηση που είχε προβληθεί ως βασικός στόχος της μεταρρύθμισης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η επενδυτική λειτουργία του ΤΕΚΑ εξακολουθεί να διέπεται από Προσωρινό Κανονισμό Επενδύσεων, ο οποίος, αφενός, περιορίζει την επενδυτική δραστηριότητα σε ένα ιδιαίτερα συντηρητικό και κεντρικά διαχειριζόμενο πλαίσιο και, αφετέρου, δεν προβλέπει ενεργοποιημένα δικαιώματα επιλογής για τους ασφαλισμένους ούτε υποχρεώσεις πλήρους και αναλυτικής δημοσιοποίησης αποδόσεων, κόστους και κινδύνου. Η παρατεταμένη εφαρμογή μεταβατικού πλαισίου και η μη ενεργοποίηση βασικών λειτουργιών δεν μπορούν να εξετάζονται αποκομμένα από τη διοικητική και στελεχιακή συγκρότηση του ΤΕΚΑ. Η απουσία πλήρως οργανωμένου επενδυτικού μηχανισμού εγείρει εύλογα ερωτήματα για την εκπλήρωση της αποστολής του ν. 4826/2021.
Στο πλαίσιο αυτό, έρχεται να προστεθεί και το αποτέλεσμα της Προκήρυξης 1/2025 για την κάλυψη ειδικών θέσεων Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου στο ΤΕΚΑ. Όπως προκύπτει από τα επίσημα ανακοινωθέντα οριστικά αποτελέσματα της 30ης Δεκεμβρίου 2025, από τις πέντε προβλεπόμενες ειδικές θέσεις κατέστη δυνατό να αναδειχθεί μόλις ένας επιτυχών, και μάλιστα αποκλειστικά για τη θέση του Αναλογιστή. Το γεγονός αυτό συνιστά ουσιαστικά άγονο αποτέλεσμα για τον διαγωνισμό, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι, λόγω της μη έκδοσης έως σήμερα της απαιτούμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης που καθορίζει το καθεστώς αμοιβών, ακόμη και η συγκεκριμένη πρόσληψη τελεί υπό αμφισβήτηση. Ως άμεση συνέπεια, η κρίσιμη Διεύθυνση Επενδύσεων του ΤΕΚΑ αναμένεται να παραμείνει χωρίς Διευθυντή και Προϊσταμένους για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη διοικητική επάρκεια, τη λειτουργική ετοιμότητα και τη δυνατότητα ουσιαστικής άσκησης επενδυτικής πολιτικής από ένα Ταμείο που διαχειρίζεται υποχρεωτικές εισφορές εκατοντάδων χιλιάδων νέων ασφαλισμένων.
Παράλληλα, παρά τη θεσμοθέτηση Προσωρινού Κανονισμού Επενδύσεων, έως σήμερα δεν έχουν δημοσιευθεί αναλυτικά και συγκρίσιμα στοιχεία σχετικά με την κατανομή των αποθεματικών ανά κατηγορία επένδυσης, τις καθαρές επενδυτικές αποδόσεις, τα συνολικά κόστη διαχείρισης, ούτε τα κριτήρια αναφοράς βάσει των οποίων αξιολογούνται οι επενδυτικές επιλογές, υπονομεύοντας έτσι στην πράξη την έννοια της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Η επίσημη εικόνα του ΤΕΚΑ δείχνει ότι, στις 31 Δεκεμβρίου 2023, οι τεχνικές προβλέψεις προς ασφαλισμένους είχαν φτάσει τα 92.166.751,88 ευρώ, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία προς επένδυση αποτελούν κυρίως καταθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος άνω των 90 εκατ. ευρώ, αντί επενδύσεων σε χρηματοπιστωτικές αγορές ή προϊόντα με απόδοση.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με οικονομικές ιστοσελίδες, τον Ιούνιο 2025, το ΤΕΚΑ έχει να επιδείξει εντυπωσιακά νούμερα: πάνω από 500.000 ασφαλισμένοι, 200.000 εργοδότες, και ένα αποθεματικό που αγγίζει τα 283 εκατ. ευρώ. Το γεγονός ότι αυτά τα σημαντικά κεφάλαια, προερχόμενα από υποχρεωτικές εισφορές εκατοντάδων χιλιάδων νέων εργαζομένων, διατηρούνται ως καταθέσεις και όχι ως ενεργά επενδυόμενα περιουσιακά στοιχεία, καθιστά την απουσία πλήρους, αναλυτικής και τακτικής ενημέρωσης τόσο προς τη Βουλή όσο και προς τους ίδιους τους ασφαλισμένους όχι μόνο θεσμικά προβληματική, αλλά και πολιτικά απαράδεκτη, αφού υπονομεύει την εμπιστοσύνη που απαιτείται για ένα σύστημα που προβάλλεται ως «κεφαλαιοποιητικό και επενδυτικό» και όχι ως άλλος ένας λογαριασμός καταθέσεων.
Το θεμελιώδες πολιτικό ερώτημα, στο οποίο η Κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να υπεκφεύγει, είναι πώς ζητεί από τη νέα γενιά εργαζομένων να εμπιστευθεί ένα υποχρεωτικό κεφαλαιοποιητικό σύστημα, όταν η ίδια δεν έχει υλοποιήσει τις δεσμεύσεις με τις οποίες το επέβαλε: δεν έχει ενεργοποιήσει τα δικαιώματα επιλογής των ασφαλισμένων, δεν έχει διασφαλίσει πλήρη και αναλυτική επενδυτική διαφάνεια και δεν έχει παράσχει τη θεσμική λογοδοσία που αποτελεί προϋπόθεση για κάθε σοβαρό και αξιόπιστο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής είχε από την πρώτη στιγμή επισημάνει ότι η εισαγωγή ενός υποχρεωτικού κεφαλαιοποιητικού συστήματος επικουρικής ασφάλισης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως χρηματοοικονομικό πείραμα, αλλά ως θεμελιώδης δημόσια πολιτική που αφορά την εργασία, την αποταμίευση και τη μελλοντική ασφάλεια της νέας γενιάς. Είχαμε τονίσει ότι, χωρίς σαφείς και ενεργοποιημένες εγγυήσεις, χωρίς πλήρη διαφάνεια στους κανόνες επένδυσης και χωρίς θεσμικούς μηχανισμούς ουσιαστικού ελέγχου, ελλοχεύει ο κίνδυνος οι υποχρεωτικές εισφορές των εργαζομένων είτε να παραμένουν επί μακρόν ανενεργές είτε, στον αντίποδα, να εκτίθενται σε επιλογές που δεν διασφαλίζουν επαρκώς το κεφάλαιό τους.
Η κοινωνική ασφάλιση δεν μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο αβεβαιότητας ή «τζόγου» των εισφορών, ούτε να στηρίζεται σε γενικές διαβεβαιώσεις περί διαχείρισης κινδύνου χωρίς αναλυτικά, ελέγξιμα και δημοσιοποιημένα στοιχεία. Σήμερα, με τις καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση βασικών λειτουργιών του ΤΕΚΑ και με την έλλειψη πλήρους ενημέρωσης για το πως προστατεύονται και αξιοποιούνται τα κεφάλαια των ασφαλισμένων, οι επιφυλάξεις που είχαμε διατυπώσει επιβεβαιώνονται και καθιστούν επιτακτική την άσκηση αυστηρού κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Κατόπιν των ανωτέρω
Ερωτάται η κα Υπουργός:
- Για ποιο λόγο, τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση του ν. 4826/2021, η επενδυτική λειτουργία του ΤΕΚΑ εξακολουθεί να διέπεται από Προσωρινό Κανονισμό Επενδύσεων, χωρίς σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα μετάβασης σε οριστικό κανονιστικό πλαίσιο; Πώς εξηγείται η παρατεταμένη εφαρμογή ενός «προσωρινού» καθεστώτος, χωρίς ενεργοποιημένα δικαιώματα επιλογής για τους ασφαλισμένους και χωρίς πλήρη και αναλυτική δημοσιοποίηση αποδόσεων, κόστους και κινδύνου, σε σχέση με τις αρχές της αναλογικότητας, της χρηστής διοίκησης και της προστασίας της περιουσίας των εργαζομένων, τη στιγμή που οι εισφορές είναι υποχρεωτικές αλλά οι θεσμικές εγγυήσεις, η ουσιαστική επενδυτική λειτουργία και τα δικαιώματα επιλογής που παρουσιάστηκαν ως αντιστάθμισμα του νέου μοντέλου δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί;
- Πώς δικαιολογεί η Κυβέρνηση το γεγονός ότι, από την ψήφιση του ν. 4826/2021 έως και σήμερα, οι υποχρεωτικές εισφορές εκατοντάδων χιλιάδων νέων εργαζομένων που κατευθύνονται στο ΤΕΚΑ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός ουσιαστικής επενδυτικής αξιοποίησης, επιβεβαιώνοντας στην πράξη τις σοβαρές επιφυλάξεις που είχε διατυπώσει εξαρχής το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής κατά τη συζήτηση του νόμου;
- Ποιος φέρει την πολιτική και διοικητική ευθύνη για αυτή την απόκλιση λόγων και έργων, ποιο είναι το πραγματικό κόστος για το ατομικό κεφάλαιο και τις μελλοντικές παροχές των ασφαλισμένων και, τελικά, ποιον εξυπηρετεί η διατήρηση των εισφορών της νέας γενιάς σε καθεστώς παρατεταμένης επενδυτικής αδράνειας;
- Με ποιο συγκεκριμένο, σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα προτίθεται η Κυβέρνηση να ενεργοποιήσει τη δυνατότητα επιλογής επενδυτικού προϊόντος ή χαρτοφυλακίου από τους ασφαλισμένους του ΤΕΚΑ, όπως είχε εξαγγελθεί κατά τη ψήφιση του ν. 4826/2021; Πώς αιτιολογείται το γεγονός ότι, τέσσερα χρόνια μετά, η δυνατότητα αυτή παραμένει ανενεργή, παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις;
- Προκειμένου να υπάρξει ουσιαστική εικόνα της επενδυτικής λειτουργίας του Ταμείου, ζητείται να κατατεθούν αναλυτικά και συγκρίσιμα στοιχεία για τις χρήσεις 2023 και 2024 καθώς και για το πρώτο εξάμηνο του 2025, από τα οποία να προκύπτει ποιο ποσοστό των αποθεματικών του ΤΕΚΑ τηρείται σε καταθέσεις ή ισοδύναμα διαθεσίμων, ποιο ποσοστό έχει επενδυθεί σε χρηματοοικονομικά προϊόντα και ποια είναι η αναλυτική κατανομή του ενεργητικού ανά κατηγορία επένδυσης.
- Ποια ήταν η καθαρή επενδυτική απόδοση του ΤΕΚΑ για το έτος 2024 και ποια η επίδρασή της στο ατομικό κεφάλαιο των ασφαλισμένων; Ποια ήταν τα συνολικά κόστη διαχείρισης και ποιο το τελικό καθαρό αποτέλεσμα για τον ασφαλισμένο μετά την αφαίρεση όλων των εξόδων;
- Ποια όργανα του ΤΕΚΑ έλαβαν τις αποφάσεις επενδυτικής πολιτικής κατά τη διάρκεια του 2024 και με ποια διαδικασία; Υπάρχουν πρακτικά συνεδριάσεων, αξιολογήσεις κινδύνου και τεκμηριωμένες εισηγήσεις που να αιτιολογούν τις συγκεκριμένες επιλογές και να μπορούν να τεθούν υπό κοινοβουλευτικό έλεγχο;
- Με ποιον τρόπο διασφαλίζει η Κυβέρνηση ότι η πλατφόρμα myTEKA δεν περιορίζεται σε μια απλή λογιστική απεικόνιση των εισφορών, αλλά λειτουργεί ως ουσιαστικό εργαλείο ενημέρωσης και λογοδοσίας, παρέχοντας στον ασφαλισμένο πλήρη και κατανοητή πληροφόρηση για αποδόσεις, κινδύνους και κόστη;
- Προτίθεται η Κυβέρνηση να θεσμοθετήσει την υποχρεωτική ετήσια κατάθεση στη Βουλή αναλυτικής έκθεσης επενδύσεων του ΤΕΚΑ, με πλήρη στοιχεία κατανομής ενεργητικού, αποδόσεων και κόστους, ώστε να διασφαλιστεί ο ουσιαστικός κοινοβουλευτικός έλεγχος και η δημόσια λογοδοσία;
- Τέλος, πώς απαντά η Κυβέρνηση στο θεμελιώδες πολιτικό ζήτημα αξιοπιστίας του ίδιου του εγχειρήματος: πώς μπορεί ένα υποχρεωτικό κεφαλαιοποιητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης να θεωρείται αξιόπιστο και να αξιώνει την εμπιστοσύνη της νέας γενιάς, όταν βασικές λειτουργίες του καθυστερούν επί σειρά ετών και η διαφάνεια περιορίζεται σε γενικές δηλώσεις χωρίς αναλυτικά, ελέγξιμα στοιχεία;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Χρηστίδης Παύλος
Τσίμαρης Ιωάννης
Καζάνη Αικατερίνη
Παππάς Πέτρος
Παρασκευαΐδης Παναγιώτης
Πουλάς Ανδρέας
Σταρακά Χριστίνα