Ομιλία Παύλου Χρηστίδη, Τομεάρχη Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων για την επεξεργασία του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εργασίας με θέμα: «Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης»
Έχουμε πένθος για ό,τι συνέβη στο Ρέθυμνο, έχουμε πένθος για ό,τι συνέβη στη Λακωνία, έχουμε πένθος για τον εργαζόμενο που έδωσε και τη ζωή του στην Κορινθία πριν από λίγες ημέρες και πρέπει να στείλουμε τα συλλυπητήρια μας στις οικογένειές τους στο πυροσβεστικό σώμα, στους οικείους τους, στους φίλους και την οικογένειά τους, διότι αντιλαμβανόμαστε με τον πιο σκληρό τρόπο τι σημαίνει να είσαι στο καθήκον και να θυσιάζεσαι για αυτό το καθήκον, να προστατεύεις όλους εμάς και να αφήνεις την οικογένειά σου και να μην μπορείς να επιστρέψεις σε αυτή, ακριβώς διότι αναλαμβάνεις μία σπουδαία ευθύνη.
Αυτό έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία, διότι σε στιγμές σαν και αυτές νομίζω ότι όλοι αντιλαμβανόμαστε με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η πολιτεία οφείλει να προστατεύει τον πολίτη σε κάθε στάδιο της ζωής του και αυτό ξεκινά από το κομμάτι της ασφάλειας στην εργασία, του τρόπου με τον οποίο πρέπει να δίνουμε σημασία σε αυτά τα οποία μας λένε οι πυροσβέστες καθόλη τη διάρκεια της χρονιάς και τον τρόπο με τον οποίο το κράτος πολλές φορές τους έχει συμπεριφερθεί και προφανώς αυτό φτάνει και μέχρι το τέλος του εργασιακού τους βίου.
Σε αυτή τη συγκυρία συζητάμε σήμερα αυτό το νομοσχέδιο το οποίο όπως ειπώθηκε πολλές φορές προηγουμένως, αφορά το δεύτερο πυλώνα της ασφάλισης και το οποίο νομίζω ότι πρέπει να αντιληφθούμε ότι μπορεί να μοιάζει τεχνικό, δεν είναι όμως κάτι τέτοιο.
Η πρώτη μας τοποθέτηση είναι μια τοποθέτηση που ταιριάζει και με αυτά τα οποία έχουμε υποστηρίξει τα τελευταία πολλά χρόνια, αλλά νομίζω και με αυτά τα οποία κάθε πολίτης ο οποίος μας παρακολουθεί γνωρίζει και αντιλαμβάνεται. Είναι η επισήμανση η οποία λέει ότι χωρίς ισχυρό πρώτο πυλώνα, για τον οποίο εμείς έχουμε καταθέσει πολλές προτάσεις, δεν πρέπει να έχουμε την ψευδαίσθηση ότι με τα επαγγελματικά ταμεία μπορούμε να καλύψουμε τα κενά. Αυτό το οποίο χρειαζόμαστε είναι ισχυρός πρώτος πυλώνας και αυτό νομίζω ότι πρέπει να το λάβουμε υπόψη μας, διότι ο δεύτερος πυλώνας δεν μπορεί να τον υποκαταστήσει, μπορεί μόνο να συμπληρώσει.
Πίσω από τα άρθρα, τις παραγράφους και τις φορολογικές διατάξεις βρίσκεται ένα μεγάλο ερώτημα, πώς θέλουμε να προστατεύουμε τον εργαζόμενο του σήμερα, πώς θέλουμε να προστατεύουμε τον εργαζόμενο του αύριο. Πώς θα διασφαλίσουμε ο άνθρωπος που σήμερα εργάζεται θα έχει και σήμερα και αύριο μια αξιοπρεπή ζωή, χωρίς να μεταφέρουμε το βάρος στις επόμενες γενιές, χωρίς να εξαντλούμε τις δυνατότητες του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος και χωρίς να αφήνουμε τους πολίτες απροστάτευτους απέναντι στις πολύ μεγάλες δημογραφικές αλλαγές που ήδη εξελίσσονται.
Αυτή είναι η ουσία και της σημερινής συζήτησης και γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ προσέρχεται με αίσθημα ευθύνης και σοβαρότητας, όχι με δογματισμούς, όχι με εύκολες καταγγελίες, με ειλικρίνεια και με τη θεσμική συνέπεια που διαχρονικά χαρακτήριζε την παράταξή μας όταν οικοδομούσε το κοινωνικό κράτος.
Άλλωστε αναφέρθηκε προηγουμένως και η κυρία Οικονόμου στη συμβολή της αφετηρίας, των εγκαινίων του δεύτερου πυλώνα με τον νόμο του 2002. Εδώ όμως πρέπει να δούμε σε ποιο πλαίσιο μέσα τοποθετούμαστε, διότι είναι μόλις δυόμιση χρόνια από τότε που η κυβέρνηση έφερε τον ν.5078/23, δυόμισι χρόνια για να αναθεωρήσει βασικές επιλογές ενός νόμου που η ίδια η κυβέρνηση το 2023 παρουσίαζε και ως ολοκληρωμένη και ως οριστική μεταρρύθμιση.
Θυμίζω και θα φέρω τις επόμενες μέρες και για τα πρακτικά ότι τότε μας βεβαίωνε ότι είχε δημιουργήσει το πλήρες, το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Απέρριπτε τις δικές μας επισημάνσεις ως υπερβολικές. Φαντάζομαι σε όλους μας θυμίζει ότι βιώνουμε τα τελευταία χρόνια σε συζητήσεις του Υπουργείου Εργασίας.
Όταν υποστηρίζαμε ότι υπάρχουν αδυναμίες, μας έλεγε, ότι αυτές οι αδυναμίες είναι λαϊκιστικές και ότι το ΠΑΣΟΚ υπερβάλλει. Σήμερα, όμως επανέρχεται σε ένα νομοσχέδιο το οποίο διορθώνει ακριβώς πάνω σε εκείνη τη βάση την οποία το ΠΑΣΟΚ είχε επισημάνει. Και για να βάλω ένα τίτλο, θα έλεγα, ότι αυτό το οποίο συζητάμε σήμερα είναι η πλήρης παραδοχή, ότι ο νόμος του ‘23 δεν ήταν όσο ολοκληρωμένος παρουσίαζε η κυβέρνηση.
Σας τα λέγαμε και τότε. Για τα βαρέα και ανθυγιεινά 24 φορές φέραμε την τροπολογία. Την είχατε αρνηθεί. Μας κατηγορούσατε πριν από ένα χρόνο στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ότι έχουμε ανακαλύψει «λεφτόδεντρα» και ότι αυτά τα οποία λέμε δεν γίνεται να συμβούν. Ένα χρόνο μετά τα φέρνετε και τα κάνετε πράξη.
Σας λέγαμε για το ΤΑΥΦΕ, πολλές φορές, πολλά χρόνια. Ήρθατε πολύ πρόσφατα να διορθώσετε αυτό το οποίο σας είχαμε επισημάνει για την υποχρεωτικότητα πολύ νωρίς με σειρά παρεμβάσεων.
Γιατί τα λέω όλα αυτά κύριε Πρόεδρε; Τα λέω όλα αυτά, διότι είναι προφανές, ότι όταν συζητάμε στις Επιτροπές και στην Ολομέλεια, ο στόχος όλων μας είναι να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα. Και αυτό το οποίο πολλές φορές αντιμετωπίζουμε είναι αλαζονεία, κλειστά αυτιά και μια αντίληψη η οποία δείχνει ότι η κυβέρνηση είναι εγκλωβισμένη στις δικές της αδυναμίες.
Είχαμε πει και τότε, ότι το φορολογικό πλαίσιο δημιουργούσε αντικίνητρα. Είχαμε πει και τότε, ότι δεν υπάρχει επαρκής φορητότητα των ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Είχαμε πει και τότε, ότι οι μικρές επιχειρήσεις έμεναν ουσιαστικά εκτός. Είχαμε πει, ότι χωρίς πολυεργοδοτικα και ανοιχτά ταμεία η επαγγελματική ασφάλιση δεν θα είχε πραγματικό αποτέλεσμα, δεν θα έχει πραγματική επέκταση. Είχαμε πει και τότε, ότι δεν μπορεί να υπάρξει φορολογική εξομοίωση διαφορετικών φορέων χωρίς αντίστοιχη εξίσωση στους κανόνες εποπτείας και διαφάνειας. Και είναι προφανές, ότι σήμερα η κυβέρνηση έχοντας αντιληφθεί ότι τότε έκανε λάθος, ότι τότε οι επισημάνσεις μας ήταν βάσιμες, έρχεται να κάνει μία σειρά από ρυθμίσεις. Αυτό είναι κάτι το οποίο οφείλω να το αναδείξω για να ξέρουμε ποιος έχει αξιοπιστία στο κομμάτι της πολιτικής τοποθέτησης.
Θα μπούμε και στη συζήτηση επί των άρθρων για να συζητήσουμε μια σειρά από λεπτομέρειες οι οποίες κατά την άποψή μας έχουν σημασία για το τι εκτιμάμε ότι είναι προς τη θετική κατεύθυνση και θα μπορούσαμε να έχουμε αξιοποιήσει αν μας είχατε ακούσει πολύ νωρίτερα το χρόνο ή πράγματα τα οποία θεωρούμε ότι και τώρα πρέπει να διορθωθούν.
Το κλειδί σε όλα αυτά τα οποία συζητάμε είναι να δούμε από ποια πλευρά ξεκινάει η συζήτηση. Για εμάς είναι προφανές ότι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης δεν μπορεί να είναι υποκατάστατα της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης αλλά ένας συμπληρωματικός θεσμός. Αυτή είναι πάντοτε και σε όλη την Ευρώπη η πολιτική φιλοσοφία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και αυτό είναι το οποίο πρέπει να κάνουμε πολύ γρήγορα, διότι η αξία τους έχει τρία χαρακτηριστικά.
Πρώτον, μπορεί να αυξήσει το εισόδημα στη συνταξιοδότηση παρέχοντας συμπληρωματικές παροχές, μπορεί να ενισχύσει την αποταμίευση και μπορεί να αντιμετωπίσει και ένα κομμάτι του δημογραφικού προβλήματος. Αυτό είναι το οποίο υιοθετούν μία σειρά από άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες βρίσκονται πολύ πιο μπροστά από εμάς, όπως είναι η Ολλανδία, όπως είναι η Δανία, όπως είναι η Σουηδία, όπως είναι η Γαλλία.
Αυτό το οποίο σήμερα εδώ πρέπει να πούμε, είναι ότι στην κουβέντα που γίνεται πρέπει να επισημάνουμε και μια σειρά ζητημάτων. Το πρώτο έχει να κάνει με την εποπτεία.
Κοιτάξτε, έχουμε πει πολλές φορές, ότι η κυβέρνηση ήρθε το 2019 επικαλούμενη το επιτελικό κράτος και αυτό το οποίο έρχεται να κάνει είναι η πολυδιάσπαση του ελέγχου της εποπτείας. Όσο η πολυδιάσπαση του ελέγχου και της εποπτείας γίνεται πράξη με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους να εμπλέκονται σε αυτήν αντί να υπάρχει ένα κέντρο εποπτείας, τόσο έχουμε και αναποτελεσματικότητα του ελέγχου. Εμείς έχουμε και μία πρόταση η οποία θα μπορούσε να γίνει εύκολα εφαρμόσιμη εάν δεν είχατε επιλέξει να αδυνατίσετε το ρόλο και τη δομή της Ενιαίας Αναλογιστικής Αρχής, αναβαθμίζοντας και δίνοντάς της ακόμα περισσότερη δύναμη.
Δεύτερον, έχετε συνδέσει τη φορολόγηση των παροχών με την ηλικία εξόδου. Εδώ, υπάρχει ένα ζήτημα και υπάρχει το ζήτημα των ανθρώπων οι οποίοι είναι κάτω των 62. Πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε σε αυτό, διότι οι άνθρωποι αυτοί με βάση το δικό σας σχεδιασμό επιβαρύνονται πάρα πολύ, ειδικά στην περίπτωση που κάποιος άνθρωπος φύγει από τη ζωή. Και το ίδιο προφανώς ισχύει και στο κομμάτι της αναπηρίας. Υπάρχει τεράστιο ζήτημα. Πρέπει να δούμε πώς θα το αντιμετωπίσουμε. Έχουμε μια σειρά προτάσεων τις οποίες θα τις καταθέσουμε και αύριο στη συζήτησή μας.
Το τρίτο αφορά μία πολύ μεγάλη χαμένη ευκαιρία. Η συζήτηση την οποία κάνουμε, αφορά το τι θα πάρει κάποιος σε 20 ή σε 30 χρόνια. Υπάρχει και το σήμερα. Και επειδή στο άρθρο 7 ανοίγει η συζήτηση για τις συμπληρωματικές παροχές ασθενείας, πρέπει να δούμε πώς ένα ισχυρό κοινωνικό εργαλείο που έχει αυτή η ευκαιρία της συζήτησης μας, το αφήνετε παντελώς ανεκμετάλλευτο. Γιατί; Η ιδιωτική δαπάνη υγείας στην Ελλάδα έχει φτάσει περίπου στα 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Είναι τεράστιο όσον αφορά τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, φτάνει περίπου το 40% εδώ όταν στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είναι το 15% με 20%.
Άρα, συμπεραίνουμε, ότι στην Ελλάδα το μεγαλύτερο κόστος της υγείας το πληρώνει το νοικοκυριό από την τσέπη του. Και δεν είναι μόνο ο γιατρός και οι εξετάσεις, είναι και η συμμετοχή στο φάρμακο. Είναι και κάτι ακόμα πιο σκληρό για το οποίο θέλω να αναφερθώ, είναι και το κομμάτι της τρίτης ηλικίας. Δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο η φροντίδα σήμερα των ανθρώπων οι οποίοι είναι ηλικιωμένοι, πάει στις οικογένειες με ένα δυσβάσταχτο κόστος το οποίο είναι πολύ μεγάλο σήμερα για μια στοιχειώδη κάλυψη και καταλαβαίνετε ότι αυτό δημιουργεί τεράστια προβλήματα και στις οικογένειες και με τον τρόπο με τον οποίο σήμερα είναι λειτουργικές.
Άρα, εγώ θα έλεγα, ότι έχουμε μπροστά μας να συζητήσουμε ένα νομοσχέδιο για το οποίο το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει τα προβλήματα τα οποία προκύπτουν από το 2023, καταθέτει μια σειρά από προτάσεις και θα τις καταθέσουμε και αύριο στη συζήτηση που θα έχουμε περισσότερο χρόνο.
Αυτό όμως το οποίο θέλω να πω, ότι κατά την άποψή μας έχει τη μεγαλύτερη σημασία, έχει να κάνει με μια φράση κλειδί. Είναι η φράση που έχει να κάνει με τη μαζική ένταξη, με τη συμμετοχή. Επομένως, δεν σχετίζεται αυτό με το νομοθετικό κείμενο. Είναι πως οι άνθρωποι θα πειστούν να συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία.
Αυτό είναι το κλειδί το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει και νομίζω, ότι δεν κάνετε όλα εκείνα τα οποία θα μπορούσαμε να κάνουμε για να έχουμε πραγματικά κίνητρα ώστε άνθρωποι να συμμετέχουν στο δεύτερο πυλώνα και να συμβάλουν στην πορεία της ζωής τους με περισσότερα εισοδήματα.
Ευχαριστώ πολύ.